Get Adobe Flash player

Pozłacanie na mixtion

Pozłacanie na mixtion, nazywane też pozłacaniem olejnym, pokostowym, matowym, na mat, mikstion lub miksjon, od łac. mixus - mieszany, polega na przyklejaniu płatków metalu (niekiedy stosowany jest też proszek) do gruntu za pomocą spreparowanego spoiwa tzw. mikstionu. Czyli mikstion to substancja służąca do przyklejania płatków metalu w pracach pozłotniczych. Jest to werniks tłusty. Mikstion stosowano w pozłotnictwie już w starożytności. Rękopiśmienne traktaty malarskie z pierwszych wieków naszej ery podają różne przepisy na ich wykonanie w warsztacie malarskim. Jest on robiony przez powolne gotowanie oleju, najczęściej lnianego, z dodatkiem sykatyw i żywic naturalnych. Zagęszczoną gotowaniem substancję rozcieńcza się rozpuszczalnikiem organicznym, zwykle terpentyną, na koniec oczyszcza przez odstanie i filtrowanie. Produkowano mikstiony o różnym, z góry określonym, czasie schnięcia - od tzw. 2 godzinnych do 24 godzinnych. Obecnie stosowane bywają też mikstiony na bazie żywic syntetycznych.

Mikstion kładziono na grunt, często barwiony, zwykle kredowy lub kredowo-gipsowy, pokryty izolacyjną warstwą (n.p.szelakową) i posmarowany bardzo cienką warstwą mikstionu. Szczególnej wprawy wymagało określenie momentu kładzenia płatka na mikstion - nie mógł być on zbyt mokry, gdyż płatek "tonął" ani zbyt suchy gdyż tracił zdolności klejące. Położony metal dociskano miękkim pędzelkiem, tamponem lub watą. Powierzchnia nie była już potem polerowana, pozostawała lekko matowa, stąd określenie techniki. Dużej wprawy wymaga określenie momentu gdy mikstion jest gotowy do przyklejania płatków metalu. Nie może być zbyt mokry, gdyż płatek wtedy "tonie", a na zbyt suchym nie przykleja się. Właściwie podeschnięty mikstion powinien przy dotknięciu nie kleić się, a przy szybkim przeciągnięciu palcem po jego powierzchni wydawać charakterystyczny świszczący dźwięk. Technika olejna była odporniejsza na działania atmosferyczne, zwłaszcza na wilgoć, stąd jej zastosowanie również na zewnątrz, na różnych podłożach. Na mikstion złocono m.in. kamienne detale architektoniczne, fragmenty rzeźb czy elementów metalowych (krat, kutych bram) W obu technikach powierzchnia bywała często dodatkowo zabezpieczana lub ozdabiana. Stosowano rozmaite werniksy pogłębiające lub zmieniające barwę pozłoty. Szczególnie często w przypadku srebra stosowano werniksy czerwono-żółte dające efekt imitacji złota.

Przed przystąpieniem do nakładania mikstionu należy zaizolować powierzchnię rozcieńczoną farbą i wygładzić po nałożeniu cienkiej warstwy mikstionu. Pozostawić do wyschnięcia do momentu kiedy mikstion będzie lepki w dotyku i przystąpić do nakładania płatków złota. Mamy do dyspozycji kilka rodzajów mikstionów: - Na Werniksie - pozostawić na około 12h przed przystąpieniem do nakładania złota. Rozcieńczać dodając 20% terpentyny. Na spirytusie - przeznaczony szczególnie do powierzchni hydrofobowych. Należy przystąpić do złocenia po około 30 minutach. Rozcieńczać dodając 20 % wody. - Na wodzie - odpowiedni dla mniej doświadczonych użytkowników. Nakładanie złota może nastąpić po około 1 h, ale przed upływem 12 h od pokrycia mikstionem. Rozcieńczać dodając 20% wody.